ArtikelDe spiegel van de Matthäus Passion

Het was in de Laurenskerk, een gevoelig stukje Rotterdam dat na het bombardement in mei 1940 als vrijwel enig gebouw deels bleef staan terwijl om haar heen de bommen dood en verderf hadden gezaaid.

Er stond al ruim voor het begin van de uitvoering een hele lange rij mensen. Bijzonder, een verhaal dat al zo oud is en nog steeds een grote aantrekkingskracht heeft op heel veel mensen. Vast niet allemaal (fanatieke) gelovigen.

Ik vind klassieke muziek mooi, maar ik ben geen kenner. Af en toe een enkel nummer op Spotify en als ik in de juiste stemming ben, dan luister ik er een paar. Maar zeker geen 2,5 uur.

Maar zaterdag was het anders. Ik heb 2,5 uur lang in verwondering gekeken naar het samenspel tussen orkest, koor en solisten. En af en toe ook om mij heen waar het muisstil was. Het leek alsof iedereen die er was, werd meegevoerd naar 2000 jaar terug, door het hele lijdensverhaal heen.
Ademloos en met sterk wisselende emoties. Van ontroering tot medelijden, van afgrijzen tot verdriet, van nederigheid tot verwondering en van verwondering tot dankbaarheid. En toen de laatste tonen geklonken hadden, voelde ik een wirwar van al die emoties.

Iedereen ging staan om het koor en orkest een langdurig applaus te geven. Ik stond ook, maar had moeite om te klappen. Niet omdat ik geen bewondering had voor hoe mooi zij dit stuk hadden opgevoerd, een enorme inspanning ook gezien de lange duur van het stuk. Nee, ik voelde moeite omdat ik nog aan het verwerken was wat ik net had aanschouwd en gevoeld.

Die hele moeilijke, pijnlijke reis van Jezus, met als eindbestemming het kruis op Golgotha, is door Bach ontzettend knap en gevoelig vastgelegd. Het is juist die gevoeligheid die het stuk zo indrukwekkend maakt. Je voelt de beklemmende strijd tussen de duisternis en het licht, tussen goed en kwaad, tussen leven en dood. En door de muziek heen voel je dat het donker wordt, dat het lijkt alsof het licht gaat verliezen. De muziek is intens als Jezus gevangen genomen wordt, omdat dat het begin is van het zwaarste deel van zijn reis. Maar ook als hij bespot en gegeseld wordt, voel je door de muziek de donkere zwaarte en de kracht van het lijden en al het geweld dat op Hem losgelaten wordt.

Wat het stuk adembenemend maakt, is hoe Jezus zich houdt tussen al dat geweld. Hij ondergaat het, Hij worstelt maar accepteert het, soms strijdend in gebed, maar op andere momenten ook met open armen.

De spiegel van Jezus

Af en toe moest ik slikken. Omdat ik niet alleen wist, maar ook iets voelde van waar Jezus doorheen ging, maar ook voortdurend voelde en wist dat het ergste nog moest komen. Hóe Jezus dit alles onderging, maakte voor mij op een nieuwe manier grote indruk.
Hij had de wil, de keuze en de macht om het niet te hoeven doen.
Maar Hij deed het toch. En vooral de manier waarop heeft mij nederig gemaakt. Want hoe Jezus daardoor heen ging, was niet alleen ontzettend indrukwekkend maar ook confronterend. Het hield me een spiegel voor. Zó bereid om een groot offer te brengen, zo zichzelf wegcijferend, zo liefdevol, zo krachtig, zo vergevend, zo gehoorzamend, zo geduldig en zo genadig.
Als ik dan naar mijn eigen leven kijk, dan word ik daar stil van. Want dan zie ik ook waarom Hij dat deed.

Op alle gebieden heb ik nodig wat Hij kon brengen, wat Hij kon geven, wat Hij wilde doen. Op alle gebieden van mijn leven heb ik het kruis nodig, op alle gebieden heb ik Hem nodig.

Achteraf erop terugkijkend had ik met alle liefde het orkest en het koor applaus gegeven. Maar het allerliefste had ik geknield, voor Hem die wilde lijden en sterven. Voor iedereen die erbij was in de Laurenskerk, en ook voor mij.

Bach heeft het prachtig verwoord in het volgende lied uit de Matthäus Passion:

Hoewel mijn hart bedroefd is, nu Jezus afscheid neemt,
ben ik toch blij om wat Hij mij geeft:
Zijn bloed en vlees waarin Hij leeft,
laat Hij na in mijn handen.
Zoals Hij op aarde steeds
de Zijnen omringt met een goedheid zo groot,
zo heeft Hij hen lief tot in de dood.

Ik wil U mijn hart geven,
O Heer, vervul het van U.
Ik wil slechts vanuit U leven
en helemaal opgaan in U.
En is deze wereld misschien te klein,
dan zult Gij mijn hemel en aarde zijn.

Meer van Jan Willem Wiersma? Klik dan hier