ArtikelDilexit nos, Hij heeft ons bemind

Eerst even een korte inleiding om duidelijk te kunnen maken over welk facet van het hart paus Franciscus schrijft. Deze achtergrond informatie staat niet in de encycliek

Inleiding
Eeuwenlang is er niet veel aandacht geweest voor het kenvermogen van het hart. De nadruk werd meer gelegd op de hersenen. Sinds 1975 is het hart het onderwerp van veel wetenschappelijk onderzoek. Het gaat dan niet om het hart als pomp die de bloedtoevoer door het lichaam regelt, maar het gaat over ons hart als tweede kenvermogen: we denken met ons hart, we voelen met ons hart, we bepalen onze levensvisie voornamelijk door ons hart. De duizenden zenuwcellen die in ons hart zitten en die via vele verbindingen in contact staan met de hersenen staan borg voor dit denken, voelen en willen. De neurocardiologie, die dit alles onderzoekt, begint vaste voet aan de grond te krijgen.
Het hart is ons tweede kenvermogen.
De Bijbel kent het hart al veel langer. Er staan meer dan driehonderd teksten over het hart in de Schrift.

Met deze kennis als achtergrond kun je de prachtige encycliek van de paus over het hart lezen.
Dat helpt je je eigen hart beter te begrijpen en meer te bidden met je hart. Het is van belang dat we met ons hart naar Jezus kijken.
Als we het besef krijgen van Jezus in ons hart, kunnen we ook gaan bidden met het hart. Dan kunnen we de liefde en de vrede van Jezus in ons hart soms voelen en dat geeft tegelijkertijd een zekerheid in ons geloof. Dit is een veel grotere rijkdom dan alleen ons verstandelijk bidden. Het gebed van het hart betrekt de hele mens op Jezus en dat geeft een veel grotere kracht dan alleen het mondgebed.

Eigenschappen van het hart
Dan nu uit de encycliek zelf.
Het oprechte hart is de plaats van eerlijkheid en waarachtigheid (Dilexit nos 5). Dat is de plaats waar we denken, geloven en de naakte waarheid over onszelf leren kennen. Paus Franciscus pleit ervoor om niet met een kronkelig, pervers hart, maar met een open hart te leven (6). De werkelijke levensvragen en onze belangrijkste beweegredenen komen voort uit het hart. De hersenen sluiten zich daar vaak bij aan.
In ons hart zien we wie we werkelijk zijn: wat zijn mijn bedoelingen, waar wil ik heen, wie is God voor mij? (9) Vanuit ons hart mogen we groeien als mens. Richt je aandacht dus op je hart en geloof dat je daar God ontmoet.

Eenheid in je hart
Door te leven met ons hart kunnen we meer grip krijgen op onze handelingen. Maria laat dit zien. De paus schrijft: “Maria, die keek met haar hart. Zij wist een dialoog te voeren met de ervaringen die zij in haar hart bewaarde en overwoog. (Lucas 2:19)
Wat zij bewaarde, was niet alleen de scène die zij zag, maar ook wat zij nog niet begreep en toch aanwezig en levend bleef, erop wachtend dat alles in het hart samengevoegd zou worden” (19).

De hele menselijke persoon vindt eenheid “in het hart, dat de zetel van de liefde kan zijn.” Als de liefde heerst in het hart, gaan we mededogen voelen voor de mens in nood (21). Dit gaat dieper dan intellectuele overwegingen. We ontvangen meer vuur van waaruit we kunnen leven (26). De Heer spreekt vanuit zijn eigen vurige hart. Door zijn spreken leren we beseffen dat Hij ons in ons hart wil ontmoeten. Dit gebeurt door “biddende dialoog, van hart tot hart, met de levende en tegenwoordige Christus” (26). Keer dus terug naar je hart.

Jezus’ liefde en onze relatie met Hem
Jezus is vol zorg voor mensen. Hij roept de rijke jongeling op om zich totaal aan Hem over te geven. Hij schuwt het gezelschap van prostituees en Samaritanen niet. “Komt allen tot Mij die belast en beladen zijn”(35).
Dilexit nos, Hij heeft ons bemind, met heel zijn hart. Op onze beurt mogen we Jezus ook beminnen en met Hem totaal verbonden zijn, verbonden met de verrezen Heer, die bij ons is.

Maar ook het slechte kan uit een mensenhart boven komen. Dat zegt Jezus (Matteüs 15:19) en we zien het om ons heen: onrecht, uitbuiting van mensen, agressiviteit, geen eerbied voor het leven, enzovoort. Daarom is het noodzakelijk dat we een diep contact hebben met de Heilige Geest in ons hart, dag in, dag uit. “Het Hart van Jezus is het meesterwerk van de Heilige Geest", die ook van ons hart een Meesterwerk wil maken door onze blik te richten op Jezus. “Het is de Heilige Geest die helpt de rijkdom te begrijpen van het teken van de doorboorde zijde van Christus” (75).

Open voor Jezus liefde
Wij mogen dit Heilig Hart aanbidden. De encycliek nodigt ons uit om dit niet formeel te doen, maar met heel ons hart open te staan voor de liefde. Er mag een persoonlijke relatie ontstaan tussen Jezus en onszelf.
Door de secularisatie snapt de wereld niet dat je in een persoonlijke relatie met God kan staan. En toch … ga naar je hart, concentreer je op God in je hart en je gaat God vinden. God wil Zich uit liefde aan de mensen geven. Sterker nog: God dorst naar liefde voor ons.

Margaretha Marie Alacoque schrijft: “Moge het goddelijk Hart van Jezus zo in de plaats van dat van ons komen dat Hij alleen in en voor ons leeft [… en we met] Paulus kunnen zeggen dat wij niet meer leven, maar Hij het is die in ons leeft" (122).

Wat ik zoek
Paus Franciscus citeert velen die in de loop van de Kerkgeschiedenis over het Hart van Christus hebben geschreven, onder meer Theresia van Lisieux. Met een gedicht van haar wil ik deze bespreking van Dilexit nos afsluiten.

“Een hart, warm van tederheid, zoek ik,
dat voor mij een ondersteuning is zonder vergoeding,
dat alles van mij, zwakheid inbegrepen, liefheeft
en dag en nacht mij niet in de steek laat (135).”

Besteladres
De encycliek Dilexit nos is en als drukwerk te koop via bestel@rkk.nl in een boek van 169 pagina’s, waarin ook gezaghebbende publicaties over geloof en vertrouwen en over hoop, beide eveneens van paus Franciscus. Dilexit nos staat ook op www.rkdocumenten.nl

Dit artikel is met toestemming overgenomen uit “Bouwen aan de Nieuwe Aarde” Jaargang 53, nr 4. Dit is het tijdschrift van de Stichting Katholieke Charismatische Vernieuwing. Klik hier voor de link